Screening
Als je seks hebt, is het belangrijk om je regelmatig te laten testen, zelfs als je je beschermt. SOA’s verlopen vaak zonder symptomen en voorbehoedsmiddelen zijn niet 100 % effectief.
Er zijn verschillende soorten tests en niet alle tests sporen alle soa’s op. Welke tests je kunt laten doen, hangt af van drie factoren:
Je geslachtsorganen:
(Afhankelijk van of je een vulva of een penis hebt, zijn de uitgevoerde screeningsonderzoeken niet hetzelfde).
Screening voor mensen met een vulva
Screening voor mensen met een penis
Je seksuele gewoonten:
(Afhankelijk van je seksuele gewoonten loop je niet overal hetzelfde risico om besmet te raken met ten minste één SOA, en loop je mogelijk het risico om bepaalde SOA’s op te lopen).
De gezochte SOA's:
(Niet alle soa's worden op dezelfde manier opgespoord. Met een bloedtest kun je bijvoorbeeld HIV, hepatitis en syfilis opsporen, maar niet gonorroe of chlamydia. Bekijk de onderstaande tabel om te zien welke tests je moet laten doen om ze allemaal op te sporen en bespreek dit met een zorgverlener. Deze tabel geeft algemene informatie; in sommige gevallen kunnen aanvullende medische onderzoeken nodig zijn).
Herpes*: De diagnose van herpes kan alleen worden gesteld als er symptomen zijn. Papillomavirus** Wat het papillomavirus betreft: symptomen kunnen pas maanden of zelfs jaren na de eerste besmetting optreden! In België wordt een baarmoederhalsuitstrijkje aanbevolen en vergoed om de drie jaar voor vrouwen tussen 25 en 64 jaar. Wat de baarmoeder betreft: de gynaecoloog voert systematisch een uitstrijkje uit als hij/zij laesies vaststelt. of als hij/zij laesies vaststelt. Voor de anus en de penis wordt er alleen een screening uitgevoerd als er duidelijke symptomen zijn.
De verschillende soorten screening:
Bloedafname
Prélèvement de sang qui permet de dépister certaines IST mais pas toutes.
Je hoeft niet nuchter te zijn bij de bloedafname.
Uitstrijkje
Er kan op verschillende plaatsen een uitstrijkje worden afgenomen, afhankelijk van je seksuele gewoonten en je geslacht
– Vaginaal uitstrijkje
– Uitstrijkje van de baarmoederhals
– Mondslijmvliesuitstrijkje
– Anale uitstrijkje
Met uitzondering van het uitstrijkje van de baarmoederhals, dat door een gynaecoloog moet worden uitgevoerd, hoeven uitstrijkjes niet per se door medisch personeel te worden afgenomen; je kunt ze zelfs zelf doen door de instructies van je arts op te volgen.
Waarneming van symptomen
Het gaat er hier om alle veranderingen in de geslachts- en anale regio in de gaten te houden, zoals ongewone geuren en afscheiding, roodheid, pijn en jeuk, puistjes en zweren*, en een branderig gevoel bij het plassen. Je kunt zelf letten op veranderingen in je lichaam en bij het optreden van symptomen naar je huisarts, het centrum voor gezinsplanning of een HIV- en SOA-referentiecentrum gaan.
Test met onmiddellijke uitslag
Deze test, ook wel ‘Snelle Diagnostische Oriëntatietest’ (TROD) genoemd, laat je met behulp van een enkel druppeltje bloed binnen enkele minuten weten of je besmet bent met hiv. Om een betrouwbaar resultaat te krijgen, moet er een periode van 12 weken zitten tussen de risicovolle seksuele activiteit en de datum waarop de TROD wordt uitgevoerd.
Elk reactief (positief) resultaat moet worden bevestigd door een bloedafname in een centrum dat gespecialiseerd is in hiv.
De TROD-test kan worden uitgevoerd door niet-medisch personeel dat is opgeleid in het afnemen van tests. Bepaalde verenigingen en centra voor gezinsplanning (www.betested.be) en medische centra bieden deze tests gratis en anoniem aan. De test moet voorzien zijn van de CE-markering.
Je kunt bij de apotheek ook een zelftest kopen, dat wil zeggen een TROD die je zelf kunt uitvoeren.
Ter informatie: er bestaan ook sneltests voor hepatitis C en syfilis.
Als je geen symptomen hebt, kan het soms even duren voordat een SOA bij een test wordt opgespoord. Bekijk deze tabel om te zien wanneer je je op de verschillende SOA’s kunt laten testen. Als je symptomen hebt, kun je direct naar de dokter gaan, zonder te wachten tot de ‘windowperiode’ voorbij is.
Een volledige screening op de meest voorkomende soa’s is dus doorgaans mogelijk 6 weken na een risicovolle seksuele contact. In bepaalde situaties kan je arts je vragen om na 3 maanden nogmaals een test te laten doen om te controleren op hepatitis B en/of C.
De hierboven vermelde termijnen kunnen van persoon tot persoon verschillen! Aarzel niet om dit met een zorgverlener te bespreken!