Vaccinatie
Door vaccinatie wordt ons immuunsysteem voorbereid op een infectie door het bloot te stellen aan de antigenen van een bacterie of een virus. Deze antigenen worden geregistreerd als lichaamsvreemde bestanddelen en in geval van een infectie zal het immuunsysteem erop voorbereid zijn en deze virussen/bacteriën onmiddellijk herkennen als ongewenste elementen die moeten worden geëlimineerd.
Wat SOA’s betreft, bestaan er vaccins tegen hepatitis A en B en tegen het humaan papillomavirus. Kijk in je vaccinatieboekje of je deze vaccinaties al hebt gehad. Als dat niet het geval is of als je twijfelt, kun je contact opnemen met een huisarts of naar een centrum voor gezinsplanning gaan om al je vragen te stellen.
Vaccinatie tegen het papillomavirus
In België zijn er momenteel twee vaccins beschikbaar. Ze verschillen van elkaar door het aantal HPV-types waartegen ze bescherming bieden.
HPV-vaccins worden, afhankelijk van de leeftijd, in 2 of 3 doses in de bovenarm toegediend. De optie met 2 doses wordt aanbevolen door de Hoge Gezondheidsraad en toegepast in het kader van het vaccinatieprogramma van de Federatie Wallonië-Brussel. Vanaf 15 jaar kan de vaccinatie in 2 of 3 doses plaatsvinden. Voor Gardasil 9 worden de doses toegediend met tussenpozen van 0, 2 en 6 maanden. Voor Cervarix worden de doses toegediend met tussenpozen van 0, 1 en 6 maanden. De vaccinatie tegen het papillomavirus wordt goed verdragen: soms wordt alleen melding gemaakt van lichte pijn, irritatie op de injectieplaats en hoofdpijn gedurende enkele dagen.
De Wereldgezondheidsorganisatie bevestigt dat de HPV-vaccins veilig zijn.
Voor wie?
De Hoge Gezondheidsraad beveelt een algemene vaccinatie aan voor alle jongeren tussen 9 en 14 jaar (inclusief) en een inhaalvaccinatie voor 15- tot 26-jarigen (inclusief) voor degenen die nog nooit zijn gevaccineerd. Het is het beste om je te laten vaccineren vóór de eerste seksuele contacten. Het vaccin wordt ook aanbevolen voor mensen met een verminderde immuniteit (die seropositief zijn voor HIV of een orgaantransplantatie hebben ondergaan) of mannen die seks hebben met andere mannen*.
*hiermee worden mannen bedoeld, personen met een penis.
Gratis voor wie?
In het kader van het vaccinatieschema van de Federatie Wallonië-Brussel is het vaccin gratis voor iedereen, ongeacht het geslacht, tussen 13 en 14 jaar, in het eerste jaar van het gedifferentieerd onderwijs of in het tweede jaar van het secundair onderwijs, via de schoolarts of bij de eigen huisarts.
Huisartsen kunnen de vaccins gratis bestellen en patiënten gratis vaccineren, op voorwaarde dat de eerste dosis uiterlijk de dag vóór de 19e verjaardag wordt toegediend.
Vaccinatie tegen hepatitis A (vaccination-info.be, 2023)
Wie moet zich laten vaccineren?
Vaccinatie tegen hepatitis A wordt in bepaalde gevallen aanbevolen, namelijk wanneer er een verhoogd risico bestaat om aan het virus te worden blootgesteld.
Reizigers
De WHO adviseert vaccinatie voor iedereen die naar Azië, Oceanië, Afrika, Latijns-Amerika, het Caribisch gebied, Oost-Europa of het Nabije en Midden-Oosten reist. Zelfs in Zuid-Europa kan vaccinatie worden aanbevolen bij twijfelachtige hygiënische omstandigheden, met name als men rauwe vis of zeevruchten eet.
Professionals
Het wordt aanbevolen voor:
– Werknemers in de voedselketen,
– Het personeel van kinderdagverblijven, scholen, verzorgingstehuizen, enz.,
– Laboranten in de klinische biologie,
– Die in contact komen met afvalwater,
– Het wasserijpersoneel.
Andere risicogroepen
– Personen die risicovolle seksuele praktijken vertonen,
– Mensen met een verzwakt immuunsysteem,
– Mensen met chronische leveraandoeningen,
– Bewoners van instellingen,
– Personen die in contact zijn geweest met iemand met hepatitis A,
– Kinderen van immigranten die terugkeren naar hun land van herkomst,
– Personen die in contact staan met een kind dat onlangs is geadopteerd uit een land waar de ziekte endemisch is.
Vaccinatie vermindert het risico op besmetting aanzienlijk. In België worden jaarlijks ongeveer 150 gevallen geregistreerd, met pieken zoals in 2017 tijdens een Europese epidemie. Dankzij goede hygiënische omstandigheden is het grootste deel van de Belgische bevolking nog nooit aan de ziekte blootgesteld.
Hoe verloopt de vaccinatie tegen hepatitis A?
Het vaccin tegen hepatitis A wordt via een injectie toegediend, meestal in de spier, maar soms ook onder de huid.
– Eerste dosis: één enkele injectie biedt een jaar lang 100% bescherming.
– Tweede dosis: Een extra injectie, 6 tot 12 maanden later, biedt levenslange bescherming.
Ook al zijn er al meerdere jaren verstreken sinds de eerste dosis, kunt u de vaccinatie gewoon voortzetten waar u was gebleven, zonder dat u helemaal opnieuw hoeft te beginnen.
Voor reizigers is het ideaal om zich twee weken voor vertrek naar een risicogebied te laten vaccineren. Maar zelfs als u zich vlak voor vertrek laat vaccineren, bent u de eerste weken al voor 70 tot 90% beschermd. Het vaccinatieschema kan later worden afgerond.
Ten slotte blijft de vaccinatie effectief als deze binnen een week na contact met een met het virus besmette persoon wordt toegediend.
Vaccinatie tegen hepatitis B (vaccination-info.be, 2023)
Hepatitis B is volgens de WHO een van de gevaarlijkste infectieziekten. De ziekte komt vooral veel voor in Sub-Sahara-Afrika, de Stille Oceaan, Azië en in bepaalde delen van Oost-Europa en het Midden-Oosten. Vaccinatie is de meest doeltreffende en kosteneffectieve manier om je tegen deze ziekte te beschermen en te voorkomen dat deze chronisch wordt.
Voor wie geldt dit?**
Vaccinatie tegen hepatitis B wordt aanbevolen voor baby’s, bepaalde risicogroepen, reizigers naar gebieden waar de ziekte veel voorkomt, en bepaalde beroepsgroepen die aan het virus worden blootgesteld.
Baby’s
In België worden sinds 1999 alle niet-gevaccineerde baby’s en adolescenten stelselmatig ingeënt tegen hepatitis B.
Risicogroepen
Vaccinatie wordt ook aanbevolen voor:
– Mensen die bloedtransfusies of uit bloed verkregen geneesmiddelen zouden kunnen krijgen (zoals hemofiliepatiënten of dialysepatiënten),
– Personen die op een transplantatie wachten of een transplantatie hebben ondergaan (orgaan, beenmerg, lever),
– Personen met een ernstige verstandelijke beperking,
– Jongeren van 13 tot en met 15 jaar die nog niet zijn gevaccineerd,
– Familieleden en huisgenoten van iemand met hepatitis B,
– Mensen met meerdere seksuele partners of die risicovol gedrag vertonen,
– Gebruikers van drugs die worden geïnjecteerd of via de neus worden ingenomen,
– Personen bij wie een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) is vastgesteld,
– Mensen met een chronische leverziekte of diabetes (vóór hun 60e).
Reizigers
Reizigers die naar gebieden gaan waar hepatitis B veel voorkomt (Azië, Latijns-Amerika, Afrika, Oost-Europa, het Nabije en Midden-Oosten) zouden vaccinatie moeten overwegen, vooral als ze van plan zijn lang te blijven of risicovolle activiteiten te ondernemen, zoals extreme sporten.
Professionals
In België is vaccinatie sinds 1999 verplicht voor gezondheidswerkers, waaronder laboratoriumpersoneel, verpleegkundigen, artsen en medewerkers van uitvaartdiensten, indien zij worden blootgesteld aan bloed of een besmettingsrisico lopen. Deze verplichting geldt niet voor administratief personeel.